Przed ołówkiem

Pierwsza znana ilustracja ołówka, zbliżonego wyglądem do współczesnego, pojawia się w 1565 roku w książce poświęconej opisowi skamieniałości, której autorem był Konrad Gesner. A co było wcześniej? Co było alternatywą dla pióra trzcinowego i gęsiego? Wiadomo, że używanie tych instrumentów wiązało się z wieloma niedogodnościami i było uciążliwe. Oba wymagały ostrzenia i maczania w atramencie. A to oznaczało, że kałamarz był niezbędny. Z nim z kolei wiązało się ryzyko wylania atramentu i poplamienia rąk i ubrania. Niezbędny był także nóż do ostrzenia i proszek osuszający.

Przez długi czas jedyną alternatywą dla pióra i atramentu oraz papirusu i pergaminu był stylus i drewniana tabliczka pokryta woskiem i z twardymi obramowaniami wykonanymi często z kości słoniowej. Po woskowanej powierzchni można było pisać stylusem (rylcem), zaostrzonym na jednym końcu jak ołówek i spłaszczonym i zaokrąglonym – na drugim, pełniącym funkcję współczesnej gumki do wycierania.

Stylusy, wykonywane początkowo z ołowiu, zostawiały słaby ślad na innych powierzchniach. Próbowano temu zaradzić łącząc ołów z cyną, bizmutem, rtęcią. Już w XII-tym wieku do ich produkcji używano stopów ołowiu i cyny w stosunku 2:1. Stylusy wykorzystywano, razem z linijkami i cyrklami, do projektowania na drewnianych tablicach. Instrument wykonany z takiego stopu łatwiej się ścierał i pozostawiał wyraźniejszy ślad. Wprawdzie nadal był gorszy od pióra i atramentu, ale znalazł swoje zastosowanie do kreślenia linii i marginesów na papirusie, pergaminie czy papierze.

Wszystkim znane są słynne szkice Leonarda. Ołówek jaki znamy nie istniał w jego czasach (1452-1519). Prawdopodobnie szkice te wykonywane były zaostrzonym pręcikiem z metalu. Mogło to być srebro lub jakiś stop. Również papier mógł być powlekany jakąś substancją w celu uzyskania wyraźniejszego śladu. I dopiero po takim przygotowaniu wykorzystywano pióro lub cieniutki pędzelek. Szkic stawał się wyraźny i czytelny.

Stylusy przetrwały do średniowiecza. I wówczas zaczęły być używane na innych, specjalnie powleczonych powierzchniach, które dawały wyraźniejszy ślad. Zawdzięczany to handlowcom i innym osobom, którym zależało na wyraźnym piśmie. Pojawiły się tabliczki łupkowe, na których można było pisać kredą lub specjalnym rylcem przystosowanym do pisania po łupkach. Tego typu tabliczki przetrwały do początku XX wieku.

Stylus, jako instrument piśmienny wykonany z czystego ołowiu, wyewoluował w instrument wykonany ze stopu. W miarę upływu czasu zmieniał się jego kształt a kreska stawała się coraz wyraźniejsza. W końcu pojawiły się stylusy, których uchwyty były owijane papierem, tak by nie brudziły rąk użytkowników.

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s